Sigortam Asgari Ücretten Yatıyor Ne Yapmalıyım ?

Sigortam Asgari Ücretten Yatıyor Ne Yapmalıyım

İşverenler daha az vergi ya da sigorta primi ödemek amacıyla asgari ücrete kadar olan ücreti kayıtlarda göstererek bankadan, asgari ücreti aşan ücreti kayıtlarda göstermeksizin elden ödeyebilmektedir. Ücretin kayıtlarda düşük gösterilmesi çalışma hayatında karşılaşılan en büyük problemlerden biridir. Bu yazımızda “Sigortam Asgari Ücretten Yatıyor Ne Yapmalıyım” ya da “Elden Verilen Maaşın İspatı Nasıl Yapılır” gibi soruların cevapları aranacaktır.

Sigortam Asgari Ücretten Yatıyor Ne Yapmalıyım ?

Ücreti kayıtlarda düşük gösterilen işçi çalışmaya devam ediyorsa ALO170’i arayarak ya da CİMER’e başvurarak bu konuda bir denetim yapılmasını isteyebilir. Başvuru sırasında varsa delillerini ve beyanına başvurulmasını istediği çalışanları belirtmesi işçinin lehinedir.

Ücreti kayıtlarda düşük gösterilen işçi işten ayrılmışsa arabuluculuk başvurusunda ya da dava dilekçesinde söz konusu durumu belirterek haklarının gerçek ücret düzeyinden ödenmesini talep etmelidir.

Elden Verilen Maaşın İspatı Nasıl Yapılır?

Ücretin kayıtlarda düşük gösterildiğini iddia eden işçinin bu iddiasını ispatlaması gerekir. Ancak Yargıtay vermiş olduğu kararlarda işçi açısından yazılı ispat koşulunun aranmaması gerektiğini belirterek işçinin ispat yükünü hafifletmektedir. Dolayısıyla iş sözleşmesinde veya ücret bordrosunda ücret düşük gösterilmiş olsa dahi işçi aksini iddia edebilir.[1]

Ücretinin kayıtlarda gösterilenden daha fazla olduğunu iddia eden işçi; kayıtdışı ücret ödemelerini gösterir belge, kredi kullanması için işverence hazırlanan ve bankaya sunulan ücret bilgisi belgesi gibi yazılı bir delili varsa yazılı delillerini ve konu hakkında bilgi sahibi olabilecek tanıklarını belirtmelidir.

İşverence hazırlanan ve bankaya sunulan ücret bilgisi belgesi ücretin ispatı için her durumda yeterli bir belge değildir. Zira işverenler işçilerin kredi almasını kolaylaştırmak için bu yönde belgeler düzenleyebilmektedir.[2]

Mahkeme İşçinin Gerçek Ücretini Nasıl Belirler?

Ücret miktarının çekişmeli olması halinde; işçinin kıdemi, mesleki unvanı, fiilen yaptığı iş, işyerinin özellikleri ve emsal işçilere ödenen ücretler gibi hususlar dikkate alınarak gerçek ücret belirlenmelidir. Bu noktada tanık beyanları gözetilmeli ve işçinin meslekte geçirdiği süre, işyerinde çalıştığı tarihler, mesleki unvanı ve fiilen yaptırıldığı iş bildirilerek sendikalardan ve ilgili işçi ve işveren kuruluşlarından emsal ücretin ne olabileceği araştırılmalı ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek bir sonuca gidilmelidir.[3] Gerçek ücret net bir şekilde belirlenemiyorsa meslek kuruluşları tarafından bildirilen ücretlerin ortalaması alınarak sonuca ulaşılır.[4]

Ücreti Düşük Gösterilen İşçi İş Sözleşmesini Haklı Nedenle Feshedebilir mi?

Ücreti düşük gösterilen işçi İş Kanununun 24. maddesi uyarınca iş sözleşmesini haklı nedenle derhal feshedebilir. Ancak yukarıda da belirttiğimiz üzere işçinin iddialarını ispatlaması gerekir.

Ücretin Kayıtlarda Düşük Gösterilmesinin İşçi Açısından Zararları Nelerdir?

Ücretin kayıtlarda düşük gösterilmesi sigorta primlerinin de düşük yatırılmasına neden olacağından; düşük yaşlılık aylığı (emekli maaşı), düşük geçici iş göremezlik ödeneği (rapor parası), düşük işsizlik ödeneği vb zararlara neden olur. Aynı zamanda kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla çalışma ücreti gibi ücrete bağlı olan hakların da düşük hesaplanmasına neden olur.

Ücretin Kayıtlarda Düşük Gösterilmesinin Devlet Açısından Zararları Nelerdir?

Brüt ücret üzerinden SGK primi, işsizlik ödeneği primi, gelir vergisi ve damga vergisi kesintisi yapılır. Dolayısıyla ücretin kayıtlarda düşük gösterilmesi söz konusu kamu alacaklarının düşük hesaplanmasına neden olur.

Ücretin Bankadan Ödenmesi Zorunlu mudur?

Türkiye genelinde çalıştırdığı işçi sayısı en az beş olan işverenler işçilerin ücretini banka aracılığıyla ödemekle yükümlüdür. Konu ile ilgili ayrıntılı bilgi için Maaşların Bankadan Yatma Zorunluluğu başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

Ücreti Kayıtlarda Düşük Göstermenin Cezası Nedir?

Ücreti kayıtlarda düşük gösteren işverenler, yapılan denetim sonucunda prim ve hizmet bildirgesi eksik bildirildiği için her ay için aylık asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası ile cezalandırılır. Ayrıca işverenler ücreti bankadan ödeme yükümlülüğüne aykırı davrandıkları için her ay ve her işçi için 236 TL idari para cezası (2019 yılı için güncellenmiş tutardır.) ile cezalandırılır.

Kaynaklar

[1] Yargıtay 9. H.D. 13.01.2016 gün, 2014/27413 E, 2016/679 K. (Karar için bkz. Şahin Çil, Yargıtay İlke Kararları, Açıklamalı 7. Baskı, Ankara, 2016, s.675)

[2] Yargıtay 7. H.D. 08.12.2015 gün, 2015/36510 E, 2015/24730 K. (Karar için bkz. Şahin Çil, Yargıtay İlke Kararları, Açıklamalı 7. Baskı, Ankara, 2016, s.679-680)

[3] Yargıtay H.G.K. 03.12.2008 gün, 2008/9-719 E, 2008/731 K., Yargıtay 9. H.D. 21.02.2007 gün, 2006/19876 E, 2007/4852 K., Yargıtay 9. H.D. 18.04.2007 gün, 2006/25219 E, 2007/11168 K., Yargıtay 21. H.D. 17.02.2015 gün, 2014/3464 E, 2015/2644 K. (Karar için bkz. legalbank.net)

[4] Yargıtay 22. H.D. 11.06.2015 gün, 2014/10778 E, 2015/20341 K. (Karar için bkz. Şahin Çil, Yargıtay İlke Kararları, Açıklamalı 7. Baskı, Ankara, 2016, s.685-686)

[5] Yargıtay 7. H.D. 16.04.2014 gün, 2014/1037 E, 2014/8418 K. (legalbank.net)

Onur Koçak

Yazar: Onur Koçak

Konu ile ilgili sorularınızı yorum olarak yazabilirsiniz.

Onur Koçak diger yazıları →

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir