Yıllık Ücretli İzin Hakkında Her Şey

yıllık ücretli izin ve izin ücreti

Yıllık ücretli izin hem anayasal hem de yasal güvencelere sahip bir haktır. Bu yazımızda yıllık izinler ile ilgili merak edilen tüm sorulara cevap verilmeye çalışılacaktır. 

Kimler Yıllık Ücretli İzne Hak Kazanır?

İşe başladığı günden itibaren en az bir yıl çalışmış olan işçiler yıllık ücretli izne hak kazanır. İşçinin gelecek izin hakları için geçmesi gereken bir yıllık hizmet süresi, bir önceki izin hakkının doğduğu günden başlayarak gelecek hizmet yılına doğru hesaplanır.

İşçilerin Kaç Gün Yıllık Ücretli İzin Hakkı Vardır?

Yıllık ücretli izin süresi işçinin işyerindeki kıdemine göre belirlenir. Bu kapsamda 

  • a) Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) kıdemi olanlara ondört günden,
  • b) Beş yıldan fazla onbeş yıldan az kıdemi olanlara yirmi günden,
  • c) Onbeş yıl (dahil) ve daha fazla kıdemi olanlara yirmialtı günden

Az olmamak üzere yıllık ücretli izin verilir.

Örnek: 01.01.2010 tarihinde A şirketinde işe başlayan bir işçinin yıllık ücretli izin hakkı şu şekilde hesaplanır:

1. Yıl01.01.2010 – 01.01.2011 arası dönem için14 Gün
2. Yıl01.01.2011- 01.01.2012 arası dönem için14 Gün
3. Yıl01.01.2012 – 01.01.2013 arası dönem için14 Gün
4. Yıl01.01.2013 – 01.01.2014 arası dönem için14 Gün
5. Yıl01.01.2014 – 01.01.2015 arası dönem için14 Gün
6. Yıl01.01.2015 – 01.01.2016 arası dönem için20 Gün
7. Yıl01.01.2016 – 01.01.2017 arası dönem için20 Gün
8. Yıl01.01.2017 – 01.01.2018 arası dönem için20 Gün
9. Yıl01.01.2018 – 01.01.2019 arası dönem için20 Gün
10. Yıl01.01.2019 – 01.01.2020 arası dönem için20 Gün
11. Yıl01.01.2020 – 01.01.2021 arası dönem için20 Gün
12. Yıl01.01.2021 – 01.01.2022 arası dönem için20 Gün
13. Yıl01.01.2022 – 01.01.2023 arası dönem için20 Gün
14. Yıl01.01.2023 – 01.01.2024 arası dönem için20 Gün
15. Yıl01.01.2024 – 01.01.2025 arası dönem için26 Gün

18 ve Daha Küçük Yaştaki İşçiler İle 50 ve Daha Yukarı Yaştaki İşçilerin Kaç Gün Yıllık Ücretli İzin Hakkı Vardır?

18 ve daha küçük yaştaki işçilerle 50 ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi yirmi günden az olamaz.

Yer Altı İşlerinde Çalışan İşçilerin Kaç Gün Yıllık Ücretli İzin Hakkı Vardır?

Yer altı işlerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izin süreleri dörder gün arttırılarak uygulanır. Konu ile ilgili ayrıntılı bilgi için Yer Altı İşlerinde Çalışan Maden İşçilerin Yıllık Ücretli İzni başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

Yıllık Ücretli İzin Süreleri Arttırılabilir mi?

Yıllık ücretli izin süreleri iş sözleşmeleri, toplu iş sözleşmeleri veya işyeri uygulamalarıyla artırılabilir.[1]

Yıllık Ücretli İzne Hangi Süreler Eklenir?

İzin günlerinin hesabında izin süresine rastlayan hafta tatili ile Ulusal Bayram ve genel tatil günleri yıllık ücretli izin süresinden sayılmaz. Örneğin 14 gün yıllık ücretli izin hakkı olan bir işçi 07.05.2018 tarihinde yıllık ücretli izne ayrılmışsa 24.05.2018 tarihinde işbaşı yapar. (İşçinin yıllık izin süresine; 2 gün hafta tatili ve 1 gün genel tatil süresi eklenir.)

Yıllık Ücretli İzin Ne Zaman Kullanılır?

İşçi yıllık iznini gelecek hizmet yılı içinde kullanır. Örneğin 01.01.2017 – 01.01.2018 tarihleri arasında çalışarak yıllık ücretli izne hak kazanan bir işçi yıllık ücretli iznini 01.01.2019 tarihine kadar kullanır.

Yıllık ücretli izin sürelerinin bir sonraki yıl kullandırılması zorunluluk olmakla birlikte kullandırılmaması durumunda yıllık ücretli izinler bir sonraki yıla devreder.

Yıllık Ücretli İzne Hak Kazanmak İçin Çalışılmış Sayılan Süreler Nelerdir?

  • İşçinin uğradığı kaza veya tutulduğu hastalıktan ötürü işine gidemediği günler. Ancak hastalık, kaza, doğum ve gebelik gibi hallerde bildirim sürelerini altı hafta aşmasından sonraki süreler sayılmaz.
  • Kadın işçilerin doğumdan önce ve sonra çalıştırılmadıkları günler.
  • İşçinin muvazzaf askerlik hizmeti dışında manevra veya herhangi bir kanundan dolayı ödevlendirilmesi sırasında işine gidemediği günler (Bu sürenin yılda 90 günden fazlası sayılmaz.).
  • Çalışmakta olduğu işyerinde zorlayıcı sebepler yüzünden işin aralıksız bir haftadan çok tatil edilmesi sonucu olarak işçinin çalışmadan geçirdiği zamanın onbeş günü (işçinin yeniden işe başlaması şartıyla).
  • Çalışma süresinden sayılan haller
  • Hafta tatili, ulusal bayram, genel tatil günleri.
  • Röntgen muayenehanelerinde çalışanlara pazardan başka verilmesi gereken yarım günlük izinler.
  • İşçilerin arabuluculuk toplantılarına katılmaları, hakem kurullarında bulunmaları, bu kurullarda işçi temsilciliği görevlerini yapmaları, çalışma hayatı ile ilgili mevzuata göre kurulan meclis, kurul, komisyon ve toplantılara yahut işçilik konuları ile ilgili uluslararası kuruluşların konferans, kongre veya kurullarına işçi veya sendika temsilcisi olarak katılması sebebiyle işlerine devam edemedikleri günler.
  • Mazeret İzinleri
  • İşveren tarafından verilen diğer izinler ile kısa çalışma süreleri.
  • İşçiye verilmiş bulunan yıllık ücretli izin süresi.

Deneme Süresi Yıllık İzne Hak Kazanmak İçin Çalışılmış Sayılan Sürelerden midir?

Deneme süresi içerisindeki işçi işyerinin işçisidir. Bu nedenle yıllık izne hak kazanma tarihi, deneme süresi dahil, işçinin işe ilk başladığı tarihtir.

Ücretsiz İzin Yıllık İzne Hak Kazanmak İçin Çalışılmış Sayılan Sürelerden midir?

Ücretsiz izin, yıllık ücretli izine hak kazanmak için çalışılmış sayılan sürelerden değildir. Yıllık ücretli izin hakkı tespit edilirken işçinin kullanmış olduğu ücretsiz izinler hizmet süresinden düşülmelidir. [2]

İşçi Yıllık Ücretli İzin Hakkından Feragat Edebilir mi?

İşçiler yıllık ücretli izin hakkında feragat edemez.

İşveren Tarafından Verilen Diğer İzinler Yıllık Ücretli İzin Süresinden Düşülebilir mi?

İşveren tarafından yıl içinde verilmiş bulunan diğer ücretli ve ücretsiz izinler veya dinlenme ve hastalık izinleri yıllık izne mahsup edilemez.

Yıllık İzin Kullanacak İşçilerin Yol İzni Hakkı Var mıdır?

İşveren, yıllık ücretli izinleri işyerinin kurulu bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek olanlara istemde bulunmaları ve bu hususu belgelemeleri koşulu ile gidiş ve dönüşlerinde yolda geçecek süreleri karşılamak üzere toplam dört güne kadar ücretsiz izin vermek zorundadır. Yol izni ile ilgili ayrıntılı bilgi için Yol İzni Nedir başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

Yıllık Ücretli İzinlerle İlgili Düzenlenmesi Gereken Belgeler Nelerdir?

İşverenler, yıllık ücretli izinleri gösterir izin kayıt belgesi düzenlemek zorundadır. İşçilerin yıllık ücretli izne hak kazandığı tarih yıllık ücretli izin kayıt belgesine yazılır. Kayıt belgesinin örneği Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliğinin ekinde yer almaktadır. İşveren, her işçinin yıllık izin durumunu aynı esaslara göre düzenleyeceği izin defteri veya kartoteks sistemiyle de takip edebilir.

Yıllık izinlerin kullandırıldığını ispat etmekle yükümlü olan işverendir. Bu nedenle işverenlerin yıllık ücretli izinler ile ilgili izin kayıt belgesini düzenlemesi gerekmektedir. Dava aşamasında bu yükümlülüğü yerine getirmeyen işveren, işçiye yemin teklif edebilir. [3]

Taşeron İşçilerinin Yıllık Ücretli İzinleri İle İlgili Ayrı Bir Düzenleme Var mıdır?

Taşeron işçilerinin yıllık ücretli izinleri ile ilgili ayrıntılı bilgiye Taşeron İşçilerinin Yıllık Ücretli İzni başlıklı yazımızdan ulaşabilirsiniz.

Yıllık İzin Ücreti Ne Kadardır?

Yıllık izin ücreti belirlenirken; fazla çalışma karşılığı alınacak ücretler, primler, sosyal yardımlar ve işyerinin devamlı işçisi olup, normal saatler dışında hazırlama, tamamlama, temizleme işlerinde çalışan işçilerin bu işler için aldıkları ücretler hesaba katılmaz.

Yıllık İzin Ücretinden Hangi Kesintiler Yapılır?

Yıllık izin ücretinden sosyal güvenlik primleri (iş kazaları ve meslek hastalıkları primleri hariç) ile gelir ve damga vergisi kesintileri yapılır. İş sözleşmesinin feshi halinde ödenen yıllık izin ücretinden iş kazaları ve meslek hastalıkları primleri de kesilir. 

Yıllık İzin Ücreti Ne Zaman Ödenir?

Yıllık izin dönemine ilişkin ücretler, işçinin izne başlamasından önce peşin veya avans olarak ödenir. Örneğin takip eden ayın 1’ine ücret ödenen bir işyerinde çalışan işçi ilgili ayın 20’sinde izne ayrılmışsa ve 10 gün izin kullanacaksa, işçiye izne çıkmadan önce 10 günlük ücreti ödenmelidir.

Yıllık Ücretli İzin Yerine Ücret Ödenebilir mi?

Anayasamıza göre dinlenmek, çalışanların hakkıdır. Bu nedenle işçilerin anayasal bir hak olan yıllık ücretli izinlerini fiili olarak kullanmaları zorunludur. Uygulamada yıllık ücretli izin kullandırılmayıp izin süresine ilişkin ücretin işçilere ödendiği görülmektedir. Ancak iş sözleşmesi sona ermediği sürece yıllık ücretli izin paraya dönüşmeyeceğinden söz konusu uygulama yanlıştır.

Akort, Komisyon Ücreti, Kara Katılma ve Yüzde Usulü Ücret Alan İşçilerin Yıllık İzin Ücreti Nasıl Hesaplanır?

Akort, komisyon ücreti, kâra katılma ve yüzde usulü ücret alan işçilerin yıllık izin ücreti, son bir yıllık süre içinde kazandığı ücretin fiili olarak çalıştığı günlere bölünmesi suretiyle bulunacak ortalama üzerinden hesaplanır. Örneğin kara katılma şeklinde ücret alan bir işçi son bir yıl içerisinde 40.000,00 TL ücret almışsa bu işçinin günlük izin ücreti (40.000,00/12/30=111,11) net 111,11 TL’dir.

Yüzde usulünün uygulandığı yerlerde bu ücret ile yıllık ücretli izin süresine rastlayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri yüzdelerden toplanan para dışında işveren tarafından ödenir. Örneğin yüzde usulü ücret alan bir işçi son bir yıl içerisinde 30.000,00 TL ücret almışsa bu işçinin günlük izin ücreti (30.000,00/12/30=83,33) net 83,33 TL’dir. Bu ücret yıllık ücretli izin kullanacak işçiye işveren tarafından ödenir.

Yıllık İzinde Olan Bir İşçi Başka Bir İşyerinde Çalışabilir mi?

Yıllık ücretli izin kullanan bir işçi başka bir işyerinde çalışamaz. İşveren, işçinin izin süresinde başka bir işyerinde çalıştığını tespit ederse, ödenen ücreti işçiden geri alabilir.

İş Sözleşmesi Sona Eren İşçinin Kullanmadığı Yıllık Ücretli İzni Varsa Ne Yapılmalıdır?

İş sözleşmesi feshedilen işçinin hak kazandığı ve kullanmadığı yıllık ücretli izni varsa bu sürelere ilişkin yıllık izin ücretinin son ücret üzerinden hesaplanarak işçiye ödenmesi gerekir. Bu ücretin ödenmemesi durumunda zamanaşımı süresi beş yıldır ve ödenmeyen yıllık izin ücreti için yasal faiz istenebilir. Konu hakkında ayrıntılı bilgiye İş Sözleşmesinin Feshinde Yıllık İzin Ücreti başlıklı yazımızdan ulaşabilirsiniz. 

İşçi İhbar Süresi İçerisinde Yıllık Ücretli İzin Kullanabilir mi?

İş sözleşmesinin işveren tarafından feshedilmesi halinde ihbar süresiyle yıllık ücretli izin süreleri iç içe giremez. Ancak iş sözleşmesi işçi tarafından feshedilir ve işçi ihbar süreleri içerisinde yıllık ücretli izin kullanmak isterse ihbar süreleri içerisinde yıllık ücretli izin kullanılabilir.[4]

Yıllık Ücretli İznini Kullanmak İsteyen İşçi Talebini Ne Zaman İşverene Bildirmelidir?

İşçi hak ettiği yıllık ücretli iznini, kullanmak istediği zamandan en az bir ay önce işverene yazılı olarak bildirmelidir. Bu bildirimde aşağıdaki hususlar belirtilmelidir.

  • Ad- Soyad
  • Varsa Sicil Numarası
  • İznin hangi tarihlerde kullanılmak istendiği
  • Ücretsiz yol izni talep edip etmediği

İşveren işçinin bu isteğini izin kuruluna veya bunun yerine geçenlere bildirmelidir.

Yıllık Ücretli İznin Ne Zaman Kullanılacağı Nasıl Belirlenir?

İşverenler, izin kurulu veya bunun yerine geçenlere danışarak işyerinde yürütülen işlerin nitelik ve özelliklerine göre, yıllık ücretli izinlerin, her yılın belli bir döneminde veya dönemlerinde verileceğini tayin edebilir. Bunu işyerinde ilan eder.

İzin kurulu veya işveren, işçinin istediği izin kullanma tarihi ile bağlı değildir. Ancak, izin sıra ve nöbetleşmesini göstermek üzere söz konusu kurulca düzenlenecek çizelgeler işçinin talebi ve iş durumu dikkate alınarak hazırlanır.

Aynı tarihe rastlayan izin isteklerinde; işyerindeki kıdem ve bir önceki yıl iznini kullandığı tarih dikkate alınarak öncelikler belirlenir.

İzin kurulları ile ilgili ayrıntılı bilgi için Yıllık İzin Kurulu başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz. 

Geçici İş İlişkisiyle Çalışan İşçiler Yıllık Ücretli İzinlerini Nasıl Kullanır?

Geçici iş ilişkisi ile çalışan işçilerin yıllık ücretli izinleri hakkında, geçici iş sözleşmesinde aksi belirtilmediği takdirde yazımızda belirtilen hususlar uygulanır.

Yıllık İzin Kullanırken Rapor Alınması Durumunda Yıllık İzin Süresi Uzar mı?

Yıllık izin kullanılırken sağlık raporu alınması halinde yıllık izin süresi rapor süresi kadar uzar. [5]

Belirli Süreli İş Sözleşmesiyle Çalışan İşçilerin Yıllık Ücretli İzin Hakkı Var mıdır?

Yıllık izne hak kazanmak için iş sözleşmesinin belirsiz ya da belirli süreli olmasının bir önemi bulunmamaktadır. Belirli süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçiler de belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçiler gibi yıllık ücretli izne hak kazanır.

Kısmi Süreli (Part Time) İşçilerin Yıllık Ücretli İzin Hakkı Var mıdır?

Kısmi süreli (part time) iş sözleşmesiyle çalışan işçiler de yıllık ücretli izne hak kazanır. Konu ile ilgili olarak ayrıntılı bilgi için Kısmi Süreli (Part Time) İşçinin Yıllık Ücretli İzin Hakkı başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

Mevsimlik İşçiler Yıllık Ücretli İzne Hak Kazanır mı?

Niteliklerinden ötürü bir yıldan az süren mevsimlik veya kampanya işlerinde çalışanlara İş Kanununun yıllık ücretli izinlere ilişkin hükümleri uygulanmaz. Konu ile ilgili ayrıntılı bilgi için Mevsimlik İşçiler Yıllık Ücretli İzne Hak Kazanır mı? başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

Aynı İşyerinde Aralıklı Olarak Çalışan İşçilerin Yıllık Ücretli İzni Nasıl Belirlenir.

Aralıklı olarak çalışan işçilerin yıllık ücretli izinleri belirlenirken aynı işyerinde çalıştıkları süreler birleştirilir. Konu ile ilgili ayrıntılı bilgi için Aynı İşyerinde Aralıklı Çalışma Yıllık İzin Hakkı başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

İşe İade Davası Sonucunda Yıllık İzin Ücreti Nasıl Belirlenir?

İşe iade davasının sonucuna göre yıllık izin hakkının doğumu farklılık gösterir. Konu hakkında ayrıntılı bilgi için İşe İade Davası Sonucunda Yıllık Ücretli İzin başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

İşyerlerinde Toplu İzin Uygulamasına Gidilebilir mi?

İşyerlerinde Nisan ayı başı ile Ekim ayı sonu arasındaki süre içerisinde toplu izin uygulamasına gidilebilir. Konu hakkında ayrıntılı bilgi için Toplu İzin Uygulaması başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

Yıllık Ücretli İzinler Bölünerek Kullanılabilir mi?

Tarafların anlaşması halinde yıllık izinler bir bölümü on günden aşağı olmamak üzere bölümler halinde kullandırılabilir. Konu ile ilgili ayrıntılı bilgi için Yıllık İzin Kaça Bölünebilir başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

Kaynakça

[1] Yargıtay 9. H.D, 17.02.2016 gün, 2014/31899 E, 2016/2999 K Aktaran Şahin Çil, Yargıtay İlke Kararları, Açıklamalı 7. Baskı, Ankara, 2016

[2] Yargıtay 9. H.D, 26.01.2016 gün, 2014/29360 E, 2016/1935 K. Aktaran Şahin Çil, Yargıtay İlke Kararları, Açıklamalı 7. Baskı, Ankara, 2016

[3] Yargıtay 7. H.D, 17.05.2016 gün, 2016/14968 E, 2016/10898 K. (www.legalbank.net)

[4] Yargıtay 9. H.D, 05.03.2015 gün, 2013/12974 E, 2015/9346 K. Aktaran Şahin Çil, Yargıtay İlke Kararları, Açıklamalı 7. Baskı, Ankara, 2016

[5] Prof. Dr. Sarper Süzek, İş Hukuku, Beta, Yenilenmiş 8. Baskı, İstanbul, 2012

Yazar: Onur Koçak

Konu ile ilgili sorularınızı yorum olarak yazabilirsiniz.

Onur Koçak diger yazıları →

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir