Kötüniyet Tazminatı Nedir ve Kimler Hak Kazanır?

Kötüniyet Tazminatı

Kötüniyet Tazminatı Nedir?

İş Kanunun 17. maddesi uyarınca iş sözleşmeleri ihbar önellerine uyarak her zaman feshedilebilir. Ancak Medeni Kanunun 2. maddesine göre herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır. Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz. Bu kapsamda fesih hakkının kullanılmasında da iyi niyet ve dürüstlük kurallarına uymak gerekir. Bu kurala aykırı olacak şekilde fesih hakkının kötüye kullanılması durumunda kötüniyet tazminatı söz konusu olur. İş Kanununun gerekçesinde belirtildiği üzere kötüniyet tazminatı iş güvencesi hükümlerinden yararlanamayan işçiler için getirilmiş bir uygulamadır.

Kötüniyet Tazminatı Ne Kadardır?

Fesih hakkının kötüye kullanılması durumunda istenebilecek tazminat İş Kanununun 17. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre fesih hakkının kötüye kullanılarak sona erdirildiği durumlarda işçiye bildirim süresinin üç katı tutarında tazminat ödenir. Tazminat hesaplanırken ücrete ek olarak işçiye sağlanmış para veya para ile ölçülmesi mümkün sözleşme ve Kanundan doğan menfaatler de göz önünde tutulur. Söz konusu hesaplamanın nasıl yapılacağı “İhbar Tazminatı Hesaplama” başlıklı yazımızda ayrıntılarıyla açıklanmıştır. Ayrıca İhbar önelleri ile ilgili ayrıntılı bilgi için “İhbar Süresi Hakkında Tüm Merak Edilenler” başlıklı yazımızı ve ihbar tazminatı ile ilgili ayrıntılı bilgi için “İhbar Tazminatı Hakkında Tüm Merak Edilenler” başlıklı yazılarımızı okuyabilirsiniz.

Örnek: İhbar süresi 4 hafta olan bir işçinin iş sözleşmesi kötüniyet tazminatını gerektirecek şekilde sona ererse işçiye ödenecek kötüniyet tazminatı tutarı (4×3=12) 12 haftalık ücretidir. 

Hangi Hallerde Fesih Hakkının Kötüye Kullanılması Söz Konusudur?

İş Kanununun gerekçesinde fesih hakkının kötüye kullanılabileceği bazı durumlar örnek olarak sayılmıştır. Ancak fesih hakkının kötüye kullanımı belirtilen nedenler dışında bir neden de olabilir. Madde gerekçesinde belirtilen durumlar şunlardır:

  • İşçinin işveren hakkında şikayette bulunması
  • İşçinin işveren aleyhine dava açması
  • İşçinin işveren aleyhine şahitlik yapması

Kimler Kötüniyet Tazminatı Talep Edebilir?

Söz konusu tazminatı talep edebilmek için iki şartın aynı anda gerçekleşmesi gerekir. Bunlardan ilki işçinin iş güvencesi hükümleri kapsamı dışında olması, ikincisi ise fesih hakkının işveren tarafından kötüye kullanılmış olmasıdır.

İş Kanununun 18. maddesine göre otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçiler iş güvencesi kapsamındadır. İş güvencesi hükümleri kapsamında olan işçilerin işe iade davası açma hakkı olduğu için kötüniyet tazminatı talep etmeleri mümkün değildir. (İşe iade davası ile ilgili ayrıntılı bilgiye İşe İade Davası Hakkında Bilinmesi Gerekenler başlıklı yazımızdan ulaşabilirsiniz.)

Kötüniyet Tazminatı ile İhbar Tazminatı Birlikte İstenebilir mi?

1475 Sayılı İş Kanunu döneminde kötüniyet tazminatı ihbar tazminatının nitelikli hali olarak düzenlenmişti. Ancak 4857 Sayılı Kanun ile birlikte ihbar ve kötüniyet tazminatları birbirinden ayrı niteliğe bürünmüş ve iki tazminatın da aynı anda istenebileceği açık bir şekilde düzenlenmiştir. 

Sendikal Nedenle Fesihlerde Kötüniyet Tazminatı İstenebilir mi?

Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 25. Maddesi uyarınca iş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedilmesi durumunda işçinin bir yıllık ücret tutarından az olmamak üzere sendikal tazminata hükmedilir. Yargıtay vermiş olduğu kararlarda sendikal tazminat talep edilebilecek durumlarda kötüniyet tazminatı talep edilemeyeceğini belirtmiştir. 

Kötüniyet Tazminatından Hangi Kesintiler Yapılır?

Gelir Vergisi Kanunu ve Damga Vergisi Kanununda istisnalar arasında sayılmadığı için kötüniyet tazminatından gelir ve damga vergisi kesilmelidir. Ancak İşveren Uygulama Tebliğinde de belirtildiği üzere bir çalışma karşılığı olmadığı için kötüniyet tazminatından SGK primi kesilmeyecektir.  

Kaynakça

-Mehmet Erol, İşverenin İş Hukukundan Kaynaklanan Yükümlülükleri, Birleşik Matbaacılık, İzmir, 2014

-Prof. Dr. Sarper Süzek, İş Hukuku, Beta, Yenilenmiş 8. Baskı, İstanbul, 2012

Şahin Çil, Yargıtay İlke Kararları, Açıklamalı 7. Baskı, Ankara, 2016

-Yargıtay 7. H.D. 14.09.2015 gün, 2015/23550 E., 2015/14627 K. Aktaran Şahin Çil, Yargıtay İlke Kararları, Açıklamalı 7. Baskı, Ankara, 2016

-Yargıtay 7. H.D. 14.09.2015 gün, 2015/23550 E. 2015/14627 K. Aktaran Şahin Çil, Yargıtay İlke Kararları, Açıklamalı 7. Baskı, Ankara, 2016

Yazar: Onur Koçak

Konu ile ilgili sorularınızı yorum olarak yazabilirsiniz.

Onur Koçak diger yazıları →

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir