Deneme Süreli İş Sözleşmesi Hakkında Tüm Merak Edilenler

deneme süreli iş sözleşmesi

Deneme Süresi ve Deneme Süreli İş Sözleşmesi Nedir?

İşçinin işi tanıması ve işyerindeki çalışma şartlarını görmesi; işverenin de işçinin becerilerini görerek işe uygun olup olmadığını anlayabilmesi için öngörülen süreye deneme süresi adı verilir. Deneme süresi öngörülen sözleşmelere de deneme süreli iş sözleşmesi adı verilir. Deneme süreli iş sözleşmelerinde deneme süresi içinde beklentileri karşılanmayan taraf bildirim sürelerine uymaksızın ve herhangi bir tazminat ödemek zorunda kalmaksızın iş sözleşmesini feshedebilir. Bu yönüyle deneme süreli iş sözleşmesi hem işçinin hem de işverenin menfaatlerinin korunmasını sağlar. Deneme süresi İş Kanunumuzun 15. maddesinde düzenlenmiştir. Bu yazımızda deneme süresinin hukuki geçerliliği çalışma mevzuatı ve yargı kararları ışında incelenmiştir.

Deneme Süresi İçinde İşçi Sigortasız Çalıştırılabilir mi?

Bazı işyerinde işçiler deneme süreli iş sözleşmesi olduğu gerekçesiyle sigortasız çalıştırılmak istenmektedir. Bu kesinlikle kanuna aykırı bir uygulamadır. Deneme süresi olsun ya da olmasın işçiler hiçbir suretle sigortasız çalıştırılamaz.

Deneme Süresi İçinde İşçilere Ücret Ödenir mi?

Deneme süresi içinde taraflar kanundan ve sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmek zorundadır. Deneme süreli iş sözleşmesi imzalanmış olsa bile işçiler fiilen işe başladıkları tarihten itibaren söz konusu işyerinin işçisidir. Bu kapsamda işçilere çalıştıkları günler için ücret ve diğer hakları ödenir. Ayrıca işçiler bir iş karşılığı olmaksızın hafta tatili ücreti ile Ulusal Bayram ve genel tatil günü ücretine hak kazanır.

Deneme Süresi Hangi Durumlarda Uygulanır?

Deneme süresi tarafların bu yönde bir tasarrufta bulunması halinde uygulanır. Dolayısıyla iş sözleşmesinde ya da toplu iş sözleşmesinde deneme süresi belirlenmemişse deneme süresi uygulanamaz.

Deneme Süresi Ne Kadardır?

İş Kanununa göre deneme süresi en fazla iki ay olabilir. İki aylık süresinin iş sözleşmeleri ya da işyeri yönetmelikleriyle uzatılması mümkün değildir. Ancak toplu iş sözleşmeleri ile deneme süresinin dört aya kadar uzatılması mümkündür.

Taraflar Kanunun öngördüğü sürelerden daha uzun bir deneme süresi kararlaştırmışsa, deneme süresi tamamen geçersiz sayılmamalı, iki ay olarak kabul edilmelidir.

Deneme Süresi Ne Zaman Başlar?

Deneme süresi işçinin fiilen işe başladığı tarihte başlar ve öngörülen sürenin dolmasına kadar devam eder. Dolayısıyla işçi deneme süreli iş sözleşmesi imzalandıktan sonraki bir tarihte işe başlamışsa deneme süresi sözleşmenin imzalandığı tarihte değil işçinin fiilen işe başladığı tarihte başlar.

Hastalık ve Grev Gibi İşçinin İş Görmediği Sürelerde Deneme Süresi Durur mu?

Hastalık ve grev gibi iş sözleşmesinin askıda olduğu hallerde deneme süresi işlemeye devam eder.

Deneme Süresi İçinde İş Akdi Feshedilirse İhbar Önellerine Uyulması Gerekir mi?

Deneme süresi içinde taraflar ihbar önellerine uymaksızın iş sözleşmesini feshedebilir. Bu kapsamda iki tarafın da ihbar tazminatı isteme hakkı yoktur.

Deneme Süresi İçinde İş Akdi Feshedilen İşçi İşe İade Davası Açabilir mi?

İş güvencesi hükümlerinden yararlanabilmek için işçinin en az altı aylık kıdemi olmalıdır. Deneme süresi içinde iş akdi feshedilen işçi iş güvencesi hükümlerinden yararlanamayacağından işe iade davası açması mümkün değildir.  

Deneme Süresi İçinde İş Akdi Feshedilirse Sözleşmede Belirtilen Cezai Şart İstenebilir mi?

İş Hukukunda Cezai Şart ve Geçerliliği başlıklı yazımızda da belirtildiği üzere deneme süresi içinde iş akdinin feshedilmesi durumunda iki taraf da birbirinden cezai şartı talep edemez.

İşçi Deneme Süresi İçindeyken Sendikaya Üye Olabilir mi?

İşçi deneme süresi içindeyken sendikaya üye olabilir, toplu iş sözleşmesinden yararlanabilir ve bu kapsamda grev hakkını kullanabilir.

Deneme Süresi İçinde İş Akdi Sendikal Nedenle Feshedilen İşçi Sendikal Tazminat Talep Edebilir mi?

Deneme süresi içinde sendikaya üye olma hakkı olan işçinin sendikal özgürlüğünün de korunması gerekir. Bu kapsamda deneme süresi içinde dahi olsa bir işçinin iş sözleşmesi sendikal nedenle feshedilemez. İş akdi sendikal nedenle feshedilen işçi işverenden sendikal tazminat talep edebilir.

İşyerinde Daha Önce Çalışmış Bir İşçi İçin Deneme Süresi Öngörülebilir mi?

Deneme süresi sadece ilk kez işe başlayan işçiler için geçerlidir. Aynı işverene ait bir işyerinde çalışırken yeni bir iş sözleşmesi yapılması suretiyle deneme süresi öngörülemez. Deneme süresi bir işyerinde işe başlayan işçi için yalnız bir kez uygulanabilir. Dolayısıyla daha önce çalıştığı işyerinde ikinci kez çalışmaya başlayan bir işçi için de deneme süresi öngörülemez.

Deneme Süresi İşçinin Kıdeminden Sayılır mı?

Kıdem tazminatı, yıllık izin ve iş güvencesi gibi içinin kıdeme bağlı olan haklarının belirlenmesinde işçilerin işe başladıkları tarih esas alınır. Dolayısıyla deneme süresi işçinin kıdeminden sayılır.

Belirli Süreli İş Sözleşmelerine Deneme Süresi Konulabilir mi?

Kanunda aksi belirtilmediği için belirli süreli iş sözleşmeleriyle de deneme süresi öngörülebilir. Bu kapsamda iş sözleşmesinin feshedilmesi durumunda karşı taraf sözleşmenin kalan süre ücretini talep edemez.  

Asgari ve Azami Süreli İş Sözleşmeleriyle Deneme Süresi Öngörülebilir mi?

Asgari ve azami süreli iş sözleşmelerine de deneme süresi kaydı konulabilir.

Borçlar Kanununa Tabi Olarak Çalışan İşçiler İle Deneme Süreli İş Sözleşmesi İmzalanabilir mi?

Borçlar Kanununa tabi olarak çalışan işçiler için de deneme süresi öngörülebilir. Bu kapsamda belirlenen deneme süresi iki aydan fazla olamaz.

Deniz İş Kanununa Tabi Olarak Çalışan Gemiadamları İle Deneme Süreli İş Sözleşmesi İmzalanabilir mi?

Deniz İş Kanununa tabi olarak belirsiz süreli (süresi belirli olmayan) iş sözleşmesiyle çalıştırılan gemiadamları için deneme süresi öngörülebilir. Bu kapsamda belirlenen deneme süresi en çok bir ay olabilir.

Basın İş Kanunu Kapsamında Çalışan Gazeteciler İle Deneme Süreli İş Sözleşmesi İmzalanabilir mi?

Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun uyarınca sadece mesleğe ilk kez başlayan gazeteciler için deneme süresi (tecrübe müddeti) öngörülebilir. Bu kapsamda belirlenen deneme süresi en çok üç aydır.

Yazar: Onur Koçak

Konu ile ilgili sorularınızı yorum olarak yazabilirsiniz.

Onur Koçak diger yazıları →

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir